مهرداد ملک زاده

 



 

مهرداد ملک‌زاده باستان‌شناس دانشور، محقق، پژوهشگر و منتقد کتاب است. از فعالیت‌های او کشف چندین محوطه باستانی در دشت کاشان است. او همچنین نظراتی در باب پان عربیسم و پان تورانیسم دارد.

 

ملکزاده، پژوهشگر پژوهشکدهٔ باستان‌شناسی سازمان میراث فرهنگی (ICAR)، عضو و دبیر «گروه تخصصی واژه‌گزینی باستان‌شناسی فرهنگستان زبان و ادب فارسی» است. او عضو و بازرس «انجمن علمی باستان‌شناسی ایران» (SOIA) و عضو (مستعفی) هئیت مدیره و سخنگوی «جامعهٔ باستان‌شناسی ایران» (SIA)است؛ همچنین او عضو گروه مشاوران مجلهٔ باستان‌شناسی و تاریخ (مرکز نشر دانشگاهی) است.

 

زندگی و تحصیلات

ملکزاده به سال ۱۳۴۸ در خانواده‌ای اصالتاً ترک‌زبان (از مهاجران باکو) در تهران به دنیا آمد. وی پس از طی مراحل تحصیلی، کاردانی باستان‌شناسی، کارشناسی موزه‌داری و کارشناسی ارشد باستان‌شناسی، دکترای خود را در باستان‌شناسی دوران تاریخی ایران از دانشگاه تربیت مدرس گرفت. مطالعات باستان‌شناختی و تاریخی ملکزاده عمدتاً معطوف به پژوهش و کاوش در محوطه‌های عصر آهنِ۳ یا «دورهٔ ماد» است؛ او تاکنون بیش از ۵۰ مقالهٔ تخصصی در این زمینه نگاشته‌است و به باستان‌شناسی و تاریخ هزارهٔ یکم ق­م ایران علاقه دارد.

 

آثار و فعالیت‌ها

از میان نوشته‌های او می‌توان به مقالاتی چون: «اَندیه: شاهک‌نشینی در سرزمین ماد بزرگ و شاهکارهای هنری مارلیک» (۱۳۷۳)، «شاهک‌نشین اَبدَدانَ در ماد غربی» (۱۳۷۴)، «یک مأخذ سریانی در تاریخ ماد» (۱۳۷۵)، «یادداشتهای مادی: جایگاه مادها در تاریخ ایران» (۱۳۷۶)، «مادهای ایرانی‌زبان و مادهای اَنیرانی‌زبان» (۱۳۷۶)، «سرزمین پریان در خاک مادستان» (۱۳۸۱)، «پایان نبرد پنج سالهٔ ماد و لودیه و خورشیدگرفتگی ۵۸۵ ق‌م» (۱۳۸۱)، «تیغ مادی در نیام جنگاوران سیلک» (۱۳۸۱)، «دژهای مادی و سپاهیان آشوری» (۱۳۸۲) اشاره کرد. بیش از ۵۰ فصل کار پژوهشی میدانی باستان‌شناختی در کارنامهٔ او دیده می‌شود؛ از جمله عضویت در کاوشهای کوه خواجهٔ زابل، حریرهٔ کیش، چهرآباد زنجان، سُرخ‌دُم لکی، زیویهٔ سقز، قلی‌درویش جمکران، پردیس قرچک؛ نیز معاونت کاوشهای هگمتان همدان، و سرپرستی بر پژوهش‌ها و کاوشهای باستان‌شناختی «دژ مادی» بیستون، گیان نهاوند، کرفس رزن، زاربلاغ علی‌آباد قم، واسون کهک قم، شهر شلموط خورآباد قم، کلاک کرج، سنگ‌تراشان خرم‌آباد، غلام‌تپهٔ جعفرآباد کاشان، نوشی‌جان تپهٔ ملایر و گونسپان پاتپهٔ ملایر.

 

از دیگر علایق پژوهشی ملکزاده تاریخ اندیشه در ایران دورهٔ شاهنشاهی مادان و هخامنشیان و برهم‌کنش میان مشرق‌زمین ایرانی شدهٔ آنروزگار و مغرب‌زمین یونانی و یونانی‌مآب و خصوصاً نزد نخستین فلیسوفان غربی (اندیشوران پیشاسقراطی) است؛ در این زمینه او نخست در مهر ماه سال ۱۳۸۷ در بنیاد حکمت اسلامی صدرا یک سخنرانی با عنوان: «آناکساگوراس: خردورزی، اخترکیشی، مادی‌مآبی» ارائه نمود و بعدها پژوهشهای خود در این زمینه را با ارائهٔ یک سخنرانی با عنوان «بیکران آناکسیماندرُس و زروانی‌گریِ مُغان مادی» در همایش بین‌المللی روز جهانی فلسفه در سال ۱۳۸۹ ادامه داد و هم‌اینک به عنوان مدیر گروه باستان‌شناسی در حال همکاری با طرح بزرگ تدوین تاریخ فلسفهٔ انجمن بین‌المللی تاریخ فلسفه‌است.